സിന്ധു നദീജല വിതരണ കരാറുമായി (Indus Waters Treaty) ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കത്തിൽ ഇന്ത്യക്കെതിരെ രാജ്യാന്തര മധ്യസ്ഥ നടപടികൾക്ക് പാക്കിസ്ഥാൻ തുടക്കമിട്ടതോടെ, നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ചെലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അധിക സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയും പാക്കിസ്ഥാന് നേരിടേണ്ടി വന്നിരിക്കുകയാണ്.പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ സിന്ധു ജലകരാറിന്റെ പ്രാവർത്തികത ഇന്ത്യ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവെച്ചിരുന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി “വെള്ളവും രക്തവും ഒരുമിച്ച് ഒഴുകില്ല” എന്ന പരാമർശം നടത്തിയത്.
രാജ്യാന്തര മധ്യസ്ഥ വേദിയെ സമീപിച്ച് പാക്കിസ്ഥാൻ
ഇന്ത്യയുടെ നടപടി രാജ്യത്തിന്റെ കൃഷിയെയും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പാക്കിസ്ഥാൻ വിഷയം വിവിധ രാജ്യാന്തര വേദികളിൽ ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. തുടർന്ന്, ഇന്ത്യക്കെതിരെ നടപടി ആവശ്യപ്പെട്ട് Permanent Court of Arbitration (PCA)-യുടെ നടപടിക്രമങ്ങൾ ആരംഭിക്കാനുള്ള നീക്കവും നടത്തി.എന്നാൽ, ഭീകരവാദത്തിനെതിരെ പാക്കിസ്ഥാൻ വിശ്വസനീയമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാതെ ജലകരാർ പുനഃസ്ഥാപിക്കില്ലെന്ന നിലപാടാണ് ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ചത്. ഇതോടൊപ്പം, പി.സി.എയുടെ നടപടികളിൽ ഇന്ത്യ പങ്കെടുക്കില്ലെന്നും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട്
സിന്ധു ജലകരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ കരാറിൽ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിരിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങളിലൂടെയാണ് പരിഹരിക്കേണ്ടതെന്നും, നിലവിലെ മധ്യസ്ഥ നടപടികൾക്ക് ഇന്ത്യ അംഗീകാരം നൽകുന്നില്ലെന്നും കേന്ദ്ര സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.ഇന്ത്യ ഹാജരാകാത്ത സാഹചര്യത്തിലും നടപടികളുമായി മുന്നോട്ടുപോകാൻ പി.സി.എയ്ക്ക് സാധിക്കുമെങ്കിലും, ഇന്ത്യയുടെ അസാന്നിധ്യം നടപടിക്രമങ്ങളെ ബാധിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.
നടപടിച്ചെലവും സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയും
പി.സി.എയിലെ നടപടിക്രമങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് ബന്ധപ്പെട്ട കക്ഷികൾ നിശ്ചിത തുക ഫീസായി അടയ്ക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യ നടപടികളിൽ പങ്കെടുക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, പ്രാഥമിക ചെലവിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം പാക്കിസ്ഥാൻ വഹിക്കേണ്ടി വന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.ഇതിനിടെ, സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്ന പാക്കിസ്ഥാൻ രാജ്യാന്തര നാണയ നിധി (IMF) ഉൾപ്പെടെയുള്ള ധനസഹായ പദ്ധതികളെ ആശ്രയിച്ചാണ് മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ രാജ്യാന്തര നിയമനടപടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അധിക ചെലവുകളും പാക്കിസ്ഥാന്റെ സാമ്പത്തിക സമ്മർദം വർധിപ്പിക്കുന്ന ഘടകമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.