ബാങ്കിങ് മേഖലയിലെ ഉപഭോക്തൃ പരാതികൾ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി തീർപ്പാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി **റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (ആർബിഐ)**യുടെ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഓംബുഡ്സ്മാൻ സംവിധാനത്തിന് ജൂലൈ 1 മുതൽ വിപുലമായ അധികാരങ്ങൾ ലഭിക്കും. ഇതുസംബന്ധിച്ച പുതിയ ചട്ടം ആർബിഐ പുറത്തിറക്കി.
പുതിയ ചട്ടപ്രകാരം, ഉപയോക്താവിന് സംഭവിച്ച ധനനഷ്ടം കണക്കിലെടുത്തുള്ള നഷ്ടപരിഹാര പരിധി നിലവിലെ 20 ലക്ഷം രൂപയിൽ നിന്ന് 30 ലക്ഷം രൂപയായി ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതോടെ ബാങ്കുകളും മറ്റ് ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളും ഉപഭോക്തൃ പരാതികളിൽ കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടാകും.
മാനസികക്ലേശത്തിനും സമയനഷ്ടത്തിനും ഉയർന്ന നഷ്ടപരിഹാരം. ധനനഷ്ടത്തിന് പുറമേ, സമയനഷ്ടം, മാനസികക്ലേശം, അസൗകര്യം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളും ഇനി കൂടുതൽ ഗൗരവമായി പരിഗണിക്കും. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഓംബുഡ്സ്മാൻ 3 ലക്ഷം രൂപ വരെ നഷ്ടപരിഹാരം വിധിക്കാൻ അധികാരമുള്ളതായിരിക്കും. നിലവിൽ ഇത് ഒരു ലക്ഷം രൂപയായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.
ബാങ്കുകളുടെ പ്രതികരണ സമയപരിധിയിൽ മാറ്റമില്ല
പരാതിക്ക് വിധേയമായ ബാങ്കുകളോ ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളോ അറിയിപ്പ് ലഭിച്ച് 15 ദിവസത്തിനകം വിശദീകരണവും അനുബന്ധ രേഖകളും ഓംബുഡ്സ്മാനു സമർപ്പിക്കണമെന്ന നിലവിലെ വ്യവസ്ഥ തുടരാനാണ് ആർബിഐ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ സമയപരിധി 10 ദിവസമാക്കണമെന്ന നിർദേശം കരട് മാർഗരേഖയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, അന്തിമ ചട്ടത്തിൽ അത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.ബാങ്കുകളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് ജനറൽ മാനേജർ റാങ്കിലുള്ള പ്രിൻസിപ്പൽ നോഡൽ ഓഫീസർ ആണ് ഓംബുഡ്സ്മാനു മുന്നിൽ ഹാജരാകേണ്ടത്.
പരാതി നൽകാനുള്ള ഘട്ടങ്ങൾ
ബാങ്കുകളിലേക്കോ ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കോ നൽകിയ പരാതികൾക്ക് 30 ദിവസത്തിനകം മറുപടി ലഭിക്കാതിരിക്കുകയോ, ലഭിച്ച മറുപടി തൃപ്തികരമാകാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ഉപയോക്താവിന് ഒരു വർഷത്തിനകം ആർബിഐ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഓംബുഡ്സ്മാനെ സമീപിക്കാം.
ബാങ്കുകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന പരാതികളിൽ:
• ഭാഗികമായി പരിഹരിക്കപ്പെടുന്നതോ
• പൂർണമായി തള്ളപ്പെടുന്നതോ ആയ പരാതികളാണ്
ആദ്യം ബാങ്കിന്റെ ആഭ്യന്തര സ്വതന്ത്ര ഓംബുഡ്സ്മാൻ പരിശോധിക്കുന്നത്. ഉപയോക്തൃ പരാതികൾ സ്വതന്ത്ര പരിശോധനയില്ലാതെ തള്ളപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കാനാണ് ഈ സംവിധാനം. അവിടെയും പരിഹാരം ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിലാണ് ആർബിഐയുടെ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഓംബുഡ്സ്മാൻ സംവിധാനം പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നത്.
പരാതി നൽകാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ
ഉപയോക്താക്കൾക്ക് താഴെ പറയുന്ന മാർഗങ്ങളിലൂടെ പരാതി നൽകാം:
• വെബ്സൈറ്റ്: cms.rbi.org.in
• ഇമെയിൽ: crpc@rbi.org.in
പരാതിയുടെ മാതൃകയും, ഏത് ബാങ്കുകളാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നതെന്ന വിവരങ്ങളും വെബ്സൈറ്റിൽ ലഭ്യമാണ്.സംശയങ്ങൾക്ക് മലയാളം ഉൾപ്പെടെ 10 ഭാഷകളിൽ ടോൾ-ഫ്രീ ഹെൽപ്ലൈൻ സൗകര്യവും ആർബിഐ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.ഫോൺ: 14448 (രാവിലെ 9.45 മുതൽ വൈകിട്ട് 5.15 വരെ).
ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണത്തിൽ നിർണായക ചുവടുവെപ്പ്
പുതിയ ചട്ടം പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നതോടെ, ബാങ്കിങ് മേഖലയിലെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണം കൂടുതൽ ശക്തമാകുമെന്നും, പരാതികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ കൂടുതൽ ജാഗ്രത പുലർത്തേണ്ടി വരുമെന്നും വ്യവസായ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു. ഉപഭോക്തൃ വിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കുന്നതിലും ഈ നീക്കം നിർണായകമായേക്കും.