ഇറാൻ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക തകർച്ച നേരിടുകയാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക കറൻസി റിയാൽ dramatical ആയി മൂല്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനാൽ സാധാരണക്കാരന് നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങൾ പോലും വാങ്ങാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നു. നിലവിൽ ഒരു അമേരിക്കൻ ഡോളർ എടുക്കാൻ 14 ലക്ഷം റിയാൽ നൽകേണ്ട അവസ്ഥയിലാണ്. ഇന്ത്യൻ രൂപയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ വെറും 90 രൂപയ്ക്ക് 14 ലക്ഷം റിയാൽ ലഭിക്കുന്നു.
യുദ്ധവും ഉപരോധവും നട്ടെല്ല്
കഴിഞ്ഞ ജൂണിൽ ഇസ്രായേലുമായി başlayan യുദ്ധം ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക പതനത്തിന് വേഗം കൂട്ടി. അമേരിക്കയുടെ ബോംബാക്രമണങ്ങളും ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പുതിയ ഉപരോധങ്ങളും, 2018-ൽ ട്രംപ് ഭരണകാലത്ത് ഏർപ്പെടുത്തിയ എണ്ണ വിപണന നിയന്ത്രണങ്ങളും വിദേശ കറൻസി ലഭ്യത കുറച്ചതും സാമ്പത്തിക അടിത്തറ തകർപ്പിച്ചു. പ്രതിസന്ധി അതിവേഗം വർധിച്ചതോടെ സെൻട്രൽ ബാങ്ക് മേധാവി മുഹമ്മദ് റെസ ഫർസി കഴിഞ്ഞ ഡിസംബറിൽ രാജിവച്ചു.
40 വർഷത്തെ ഇടിവ്: 20,000 മടങ്ങ്
1979-ലെ വിപ്ലവകാലത്ത് വെറും 70 റിയാൽ മാത്രം നൽകിയാണ് ഒരു ഡോളർ ലഭിച്ചത്. 2026-ൽ ഇത് 14 ലക്ഷം റിയാൽ കടന്നു. നാലു പതിറ്റാണ്ടിനിടെ ഇറാന്റെ കറൻസി മൂല്യം 20,000 മടങ്ങ് ഇടിഞ്ഞതാകുന്നു. 2025-ൽ മാത്രം റിയാലിന്റെ മൂല്യം 45% കുറഞ്ഞു. ജനങ്ങൾ ഭയന്ന് കൈവശമുള്ള റിയാൽ ഡോളറും സ്വർണ്ണവും വാങ്ങി സൂക്ഷിക്കുകയാണ്.
ആളിപ്പടരുന്ന ജനരോഷം
ഡിസംബറിൽ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രശസ്തമായ ‘ഗ്രാൻഡ് ബസാർ’ വ്യാപാരികൾ കടകൾ അടച്ച് തെരുവിലിറങ്ങിയതോടെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് തുടക്കം. ജംഹൂരി അവന്യൂയിൽ ആരംഭിച്ച സമരം പിന്നീട് വിദ്യാർത്ഥികളും തൊഴിലാളികളും ഏറ്റെടുത്തു. ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ വിലക്കയറ്റത്തിനെതിരെ മാത്രമല്ല, പരമോന്നത നേതാവ് അലി ഖമനേയിയുടെ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ ഉള്ള പോരാട്ടമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2022-ലെ മഹ്സ അമീനി സംഭവത്തെത്തുടർന്ന് രാജ്യത്ത് ഉണ്ടായ അസ്വസ്ഥതകൾ ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ആധാരം നൽകുന്നു.
കടുത്ത ദാരിദ്ര്യവും പണപ്പെരുപ്പവും
ഇറാന്റെ പണപ്പെരുപ്പ നിരക്ക് ഇപ്പോൾ 42.2%. ശമ്പളത്തിൽ വലിയ വർദ്ധനവില്ലാതെ സാധനങ്ങളുടെ വിലക്കയറ്റം സാധാരണക്കാരെ തളർക്കുകയാണ്. ലോകബാങ്ക് കണക്കനുസരിച്ച് 2025-ൽ ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം 1.7% മാത്രം, 2026-ൽ 2.8% വരെ ചുരുങ്ങുമെന്നു പ്രവചിക്കുന്നു.
